Արփինե Հակոբյան🪽

222. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական և պատասխանի՛ր հարցերին:
Մի ձեռնարկատեր հասարակությանը զվարճացնելու համար կառուցել էր գնդաձև սենյակ հիշեցնող զվարճալի և ուսանելի կարուսել:
Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգելը մենք չեն նկատում:
Քամին սկզբում քշեց թեթև, թույլ ամրացրած տանիքները:
Նուրբ շղարշը տաքացնում է դեմքը:
Մրջյունները ծածկել էին սեղանը:
Ձնհալի մի բաժակ մաքուր ու սառը ջուրը փրկեց հիվանդին: Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական:
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում կրավորական նախադասության ենթակա:

224.Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դաոնալ, և դարձրո՛ւ:
Օրինակ`փնտրել — փնտրվել:
Վազել, երգել, ցրել-ցրվել, կոտրել-կոտրվել, դնել-դրվել, թռչել, թրջել-թրջվել, գալ, գնալ, հեռանալ, հեռացնել-հեռացվել, հնարել, ներել, լուսանալ, մթնել, մթնեցնել, բարձրանալ, թխել-թխվել, մրմռալ, մաքրել-մաքրվել, դողալ, վախենալ, սրբել-սրբվել, կարել, հավաքել-հավաքվել, սարսռալ, հաչել, սիրել, մլավել, ծիծաղել, խոսել, հուզել-հուզվել, վիճել:

225. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:
Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:
Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:
Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:

Մակբայները՝
Տեղի մակբայներն են՝ ամենուր, ամենուրեք, այլուր, դռնեդուռ, սարեսար, քարեքար, պատեպատ, գյուղից գյուղ, քաղաքից քաղաք, երկրից երկիր, սարն ի վեր, պատն ի վար, դեմ դիմաց, դեմ հանդիման, դեմ առ դեմ, դեմ ու դեմ և այլն:

Ժամանակի մակբայներն են՝ հիմա, հետո, արդեն, վաղուց, էգուց, վաղը, միշտ, ընդմիշտ, հուր-հավիտյան, հավետ, հավերժ, հավիտյան, երբեք, երբեմն, առմիշտ, ժամանակ առ ժամանակ, ժամ առ ժամ, տարեցտարի, ամսեամիս, տակավին, շարունակ, դեռ և այլն:

Ձևի մակբայներն են՝ կամաց, դանդաղ, հանգիստ, կամաց-կամաց, արագ, արագ-արագ, հերոսաբար, եղբայրաբար, քաջաբար, ինքնաբերաբար, մեղմորեն, կատաղորեն, լրջորեն, խենթորեն, շեշտակի, մասնակի, ուղղակի, թեթևակի, ընկերովի, հանովի, դնովի, տնովի, տեղովի, ազգովի, իսկապես, կատարելապես, քաջապես, իրապես և այլն:

Չափ ու քանակի մակբայներն են՝ շատ, քիչ, շատ-շատ, քիչ-քիչ, ամբողջովին, լիովին, մասամբ, լրիվ, փոքր-ինչ և այլն:
Մակբայակերտ ածանցներ`
Պես- հոգեպես, ֆիզիկապես
Բար- աստիճանաբար, հայրաբար
Որեն- վեհորեն, քնքշորեն
Ովին- կամովին, հիմնովին
Ակի- շեշտակի, շեղակի

Տրված գոյականներից ածանցման միջոցով կազմել մակբայներ։
Հոգի-հոգեպես
Դիվանագետ-դիվանագետորեն
Ընկեր-ընկերապես
Գազան-գազանորեն
Խումբ-խմբակի
Եղբայր-եղբայրորեն
Վերջ-վերջապես
Ազգ-ազգաբար
Նյութ-նյութաբար
Գլուխ-գլխորեն
Բարեկամ-բարեկամաբար

Հետևյալ մակբայները գործածել բայերի հետ։
Ազնվորեն-
Օրեցօր-
Տարեցտարի-
Խորապես-
Մեն-մենակ-
Կուզեկուզ-
Հավիտյան-
Բարոյապես-
Հայրաբար-
Լռելյայն-
Բերնեբերան-
Խումբ- խումբ-
Արագ-արագ-
Վերջիվերջո-
Հոտնկայս-
Ներքուստ-
Նյութապես-

Տրված ականներից ածանցման միջոցով կազմել մակբայներ։
Խորամանկ-խորամանկորեն
Խոլ-
Դաժան-դաժանորեն
Էական-էականորեն
Խոնարհ-խոնարհաբար
Թեթև-թեթևորեն
Բարեխիղճ-բարեխղճորեն
Մեղմ-մեղմորեն
Խիզախ-
Քաջ-քաջորեն
Բարեխիղճ-բարեխղճորեն

203. Տրված հարակատար դերբայները տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն:
Քնած, բերած, կառուցած, տրված, տնկված, հեռացած, ասված:
Երբ արդեն ամեն ինչ ասված էր, բոլոր պատվերները՝ տրված մոտեցավ մեքենային:
Վարպետի կառուցած բոլոր կամուրջները մինչև այսօր կան:
Երբ արքայի հրամանով տնկված անտառը մի քիչ մեծացավ, այնտեղ վայրի կենդանիներ  էլ  բաց թողեցին:
Աշխարհում մի մարդ միայն կարող է օգնել քնած գեղեցկուհուն:
Այս կողմերից մի քանի տարի առաջ հեռացած մարդիկ մեր ավանը չեն ճանաչի:
Հեղեղի բերած տուփը ոչ մի կերպ չէր բացվում:

205. Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:
Օրինակ`Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած արձրև, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ, ճանապարհորդի նկարագրված ջրվեժը, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ, գիշերները մեր այգին այցելած չորքոտանին, անտառից սկիզբ առած վտակ:

206. Ընդգծված  ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:
Օրինակ`Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:
Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի, անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև,մառախուղով պատվող լեռնագագաթներ, ջրվեժը նկարագրող ճանապարհորդ:

207. Ընդգծված  անորոշ դերբայը դիմավոր բա՛յ դարձրու. ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր ստացվեցին:
Օրինակ`Գնաց ծովում լողանալու- Գնաց, որ ծովում լողանա:
Կանգնեց անկյունում նրան` նորից տեսնելու նպատակով: Խնդրեց նամակը հասցնելու մասին: Մի քանի վարկյան շահելու համար վազեց: Սպասեց հոսանքների բերելուն: Մի քանի քայլ հեռանալով`  հանդիպեց: Հոսանքի ուղղությամբ ցած վազելով` տեսավ: Ջրի պակասելու մասին խոսեցին:

195. Կազմի՛ր տրված բայերի բոլոր դերբայական ձևերը, ընդգծի՛ր հիմքերը և պատասխանի՛ր հարցերին:
Գրել, կարդալ, տեսնել, սառչել, բարձրանալ, մոտենալ, մոտեցնել:
Անորոշ — ել, ալ — գրել, կարդալ, տեսնել, սառչել, բարձրանալ, մոտենալ, մոտեցնել
Համակատար — ելիս, ալիս — գրելիս, կարդալիս, տեսնելիս, սառչելիս, բարձրանալիս, մոտենալիս, մոտեցնելիս:
Հարակատար — ած — գրած, կարդացած, տեսած, սառչած, բարձրացած, մոտեցած, մոտեցրած:
Ենթակայական — ող — գրող, կարդացող, տեսնող, սառչող, բարձրացող, մոտեցող, մոտեցնող:
Անկատար — ում (եմ) — գրում եմ, կարդում եմ, տոսնում եմ, սարչում եմ, բարձրանում եմ, մոտենում եմ, մոտեցնում եմ:
Կատարելի — ելու, ալու (եմ) — գրելու եմ, կարդալու եմ, տեսնելու եմ, սառչելու եմ, բարձրանալու եմ, մոտենալու եմ, մոտեցնելու եմ:
Վաղակատար — ել (եմ) — գրել ոմ, կարդացել եմ, տեսել եմ, սառչել եմ, բարձրացել եմ, մոտեցել եմ, մոտեցրել եմ:
ժխտական — (չեմ) ի, ա –չեմ գրի, չեմ կարդա, չեմ տեսնի, չեմ սառչի, չեմ բարձրանա, չեմ մոտենա, չեմ մոտեցնի:

Դո՛ւրս գրիր անորոշ դերբայները:
1. Լևոնը սենյակի զույգ աթոռներն առաջարկեց մեզ: Նստել անկարելի էր. այդ սենյակում յոթ-ութ հոգի միայն կարող էին կանգնել: Լուկրեցիա
Կաֆարելլին չդիմացավ օդի սակավությանը, դուրս գնաց: Չելլինին հե-տևեց նրան` ասելով, թե «արտիստի» մայրը մեռնելու ախորժակ չունի դեռ, կարիք չկա անհանգստանալու: Նրանց դուրս գնալուց հետո սենյակն այնչափ ազատվեց, որ ես կարող էի դիտել շուրջս (Շիրվ.):

2. Ծեգը հեռու չէր: Պատուհանի մութ ապակիները սկսեցին որոշակի երևալ, խրճիթը սկսեց քիչ-քիչ լուսավորվել: Հավերը շարժվեցին թառի վրա, բարձրացան ոտների վրա, թափա-հարեցին թևերը, սկսեցին քորել թևերի ու կրծքի տակ, հետո վզները երկարացրին՝ դեպի ներքև, նայեցին դես ու դեն` ցնցելով կարմիր կատարները, և հանկարծ ցած թռան՝ օդի մեջ ցանելով իրենց փետուր-ները (Կ. Դ.):

25. Դո՛ւրս գրիր ենթակայական դերբայները:
Իր արհեստին ծուռ նայողը կուշտ չի ուտի: Տուն ավերողին տուն չի մնա: Ուրիշի տուն քանդողը՝ իր հացը ցամաք կուտի: Ասողին լսող է պետք: Հեռվից լսվող դափի ձայնը դուր կգա: Վարդ սիրողը փուշն էլ կսիրի: Գելից վախեցողը ոչխար չի պահի: Վազող ջուրը կեղտ չի բռնում: Ուզողի մի երեսն է սև, չտվողի` երկուսը (Ա. Ղ.): Պատվով մեռնողը փառքով է ապրում (Շ.):

Կազմի՛ր հետևյալ բայերի ենթակայական դերբայը և գործածի՛ր նախադասությունների մեջ տարբեր պաշտոններով: Գնահատել-գնահատող, թպրս լրտալ, թախծել-թախծող, խաղալ աղալ, անհանգստանալ-անհանգստացող, թռչել-թռչող:

 

Սխալ ուղղագրությամբ բառեր
Հա-այո
Չէ-ոչ
Անձեռնոցիկ-անձեռոցիկ
Բալանի-բանալի
Բարձրունք-բարձունք
Դարձար-դառար
Մոտեցրեցի-մոտեցրի
Դիպչել-դիպել
Փախչել-փախնել
Էլեկտրոեներգիա-էլեկտրաեներգիա
Էլեկտրոցանց-էլեկտրացանց
Թույլատվություն-թույլտվություն
Ըտենց-այդպես
Սյունյակ-սյունակ
Աղյուսյակ-աղյուսակ
Ընգեր-ընկեր
Համբյու-համբույր
Ողջյունել-ողջունել
Մայրամ-Մարիամ
Մայրաննա-Մարիաննա
Սեկտեմբեր-սեպտեմբեր
Սիպտակ-սպիտակ
Վիրաբուժ-վիրաբույժ
Ավելնորդ-ավելորդ
Կանանչի-կանաչի
Ոշթե-ոչ թե
Հույսով-հուսով
Ներեղություն-ներողություն
Մանիշակագույն-մանուշակագույն
Ի օգուտ-հոգուտ
Գազարակագույն-գազարագույն

Ժարգոնային բառեր
Հելնել-վեր կենալ
Հայաթ-բակ
Խոսքի-օրինակ
Վեկալել-հերցնել
Ջեբ-գրպան
Էթալ-գնալ
Հավայի-հենց այնպես
Զիբիլ-աղբ
Դզեց-հաճելի
Ղրգել-ուղարկել
Հլը-դեռ
Հեչ-ընդհանրապես
Խալի-գորգ
Յանի-իբր ինչ
Խի-ոինչու
Ասենք-ենթադրենք
Ջիգյար-սրտանց
Լոբազ-պարծենկոտ
Ռազբոռկա-բանավեճ
Թույն-աչքի ընկնող
Կայֆ-հաճելի
Ցեպ-շղթա
Պիլասոսս-փոշեկուլ
Փեդ-փայտ
Սաղ-ամբողջ
Էսի-սա
Լոշվել-ընկնել
Ջոգել-ընկալել
Չաղ-գեր
Ղժալ-ծիծաղալ
Թզբեխ-համրիչ
Պալիտ-բացահայտել